Os primeiros pasos coa cadea de bloques (blockchain)
Os primeiros pasos coa cadea de bloques (blockchain)
Unha cadea de bloques (blockchain) é unha tecnoloxía que permite almacenar información «de forma distribuída». A información almacénase en bloques e estes bloques enlázanse entre si mediante criptografía e engádense á rede mediante mecanismos de consenso para formar unha cadea, de aí o nome blockchain (cadea de bloques en inglés).
Esta cadea de bloques non se almacena nunha única localización por unha soa entidade, senón que se replica en varias localizacións por varios participantes ou nodos, o que a converte nunha forma segura de almacenar información. Isto significa que a alteración desta información requiriría o permiso da maioría destes participantes ou nodos, o que dificultaría enormemente a actividade fraudulenta.
Como funciona unha blockchain?
As transaccións que se realizan dentro dunha cadea de bloques (blockchain) rexístranse no que podería considerarse un «libro contable (libro maior)» dixital. Cada bloque da cadea rexistra un conxunto de transaccións realizadas durante un período específico (por exemplo, uns 10 minutos no caso de Bitcoin). Unha vez verificado este conxunto de transaccións, o bloque que as contén queda incorporado á blockchain.
Os bloques están encadeados entre si mediante criptografía e cada un contén, ademais da lista de transaccións mencionada anteriormente, un «hash», que é un código alfanumérico de lonxitude fixa xerado por un algoritmo criptográfico que representa de forma única un conxunto de datos (un documento, unha imaxe, etc.). Cada bloque inclúe o «hash» do bloque anterior, vinculando así os bloques (e, polo tanto, as transaccións que conteñen).
Calquera cambio nun bloque anterior invalida o «hash» do bloque seguinte. Ademais do anterior, nunha blockchain non hai unha entidade central responsable de almacenar este rexistro de transaccións, senón que hai varios participantes ou nodos na rede que teñen unha copia deste rexistro, polo que se considera unha «rede distribuída».
Aínda que esta tecnoloxía é coñecida polo seu uso no campo dos criptoactivos, tamén se emprega nunha ampla variedade de aplicacións, como a verificación da propiedade de activos, a xestión da cadea de subministración ou a votación en liña.
Inmutabilidade, resiliencia e trazabilidade
Un exemplo de como se pode usar unha cadea de bloques para proporcionar inmutabilidade, resiliencia e trazabilidade pódese ver no sector alimentario.
Imaxina unha cadea de subministración de vexetais onde cada lote se rexistra nunha blockchain desde o momento en que se planta ata que o consumidor final o compra. Cada vez que estes lotes cambian de mans durante a produción e a manufactura, o rexistro actualízase de forma automática e inmutable, o que permite a súa trazabilidade.
A inmutabilidade refírese á capacidade da blockchain para evitar cambios non autorizados nos datos. Como se mencionou, a información rexistrada na blockchain non se almacena nun rexistro central, senón que se almacenan varias copias desa información en diferentes nodos da rede (de aí a caracterización como «rede distribuída»), o que dificulta a modificación fraudulenta da información.
A resiliencia refírese á capacidade da blockchain para seguir funcionando ante fallos ou problemas. Dado que é unha rede distribuída composta por numerosos nodos que manteñen unha copia do rexistro, se falla un nodo da rede, os datos permanecen dispoñibles noutros nodos.
Finalmente, a trazabilidade implica que a información se engade por bloques, sen que sexa posible modificar a información engadida aos bloques precedentes, o que permite percorrer, no exemplo das verduras, a cadea de bloques, para que os consumidores poidan saber exactamente o camiño que percorreu o seu produto para chegar ás súas mans.
Deste modo, unha blockchain é un rexistro inmutable, resiliente e rastrexable; é dicir, unha base de datos que só permite engadir rexistros, baixo consenso, e na que todos os nodos participantes contribúen á creación dun sistema resistente a fallos ou modificacións fraudulentas.
Descubre as diferenzas entre os distintos tipos de cadeas de bloques (blockchains) 
Cadea de bloques pública non permisionada (permissionless public blockchain)
Este foi o primeiro tipo de blockchain que existiu e refírese a aquelas cuxa información é accesible sen permiso a través de internet. Este tipo de blockchains mantén os seus datos e historial abertos ao público, así como o seu software e desenvolvemento, para que calquera poida participar na mesma como nodo e/ou revisar, auditar, desenvolver ou mellorar os datos. Exemplos deste tipo de blockchains públicas sen permiso inclúen Bitcoin, Ethereum, Cardano, Solana e Polkadot.
Cadeas de bloques privada (permissioned blockchain)
Coa evolución e expansión da tecnoloxía de rexistros distribuídos, moitas empresas desenvolveron solucións privadas. Estas solucións xeralmente teñen os mesmos elementos ca unha cadea de bloques pública, pero só as persoas autorizadas poden acceder á rede e requírese permiso para converterse nun nodo e validar as transaccións. En xeral, cada cadea de bloques privada é, por definición, unha rede con permisos.
Existe unha entidade central que xestiona a rede e lles concede acceso aos usuarios; polo tanto, a información incluída nos bloques non é pública.
Exemplos de tecnoloxía blockchain privada son Hyperledger , Corda ou Quorum.
Cadea de bloques híbrida (hybrid blockchain)
Estas serían redes públicas permisionadas, un híbrido de redes públicas e privadas. Nestas redes, a participación é permisionada, o que significa que o acceso aos recursos está controlado por unha ou máis entidades. Non obstante, o rexistro é de acceso público e calquera pode explorar todo o que ocorre dentro dela, bloque por bloque.
Este tipo de cadeas de bloques (blockchains) son moi útiles para gobernos, organizacións empresariais e grupos de empresas que desexan almacenar e compartir datos de forma segura, por exemplo, no sector sanitario, onde se empregaron para almacenar datos das súas liñas de produción de medicamentos. Este é o caso da empresa farmacéutica Pfizer, que en 2017 desenvolveu un sistema baseado en cadeas de bloques para garantir a trazabilidade das súas vacinas e produtos sanitarios. Outros exemplos de redes públicas con permisos inclúen Hedera e Alastria.
O obxectivo de implementar este modelo de blockchain é manter un alto nivel de transparencia e confianza.